PSİKOLOG ÜMİT ERTEM

Travma sonrası stres bozukluğu

Travma sonrası stres bozukluğu, kişinin aşırı bir travma uyarıcısı ile karşılaşmasından, yaşamasından yada duymasından sonra ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Kişi bu yaşantı karşısında korku ve çaresizlikle tepki verir, aynı olayı sürekli olarak yeniden yaşar ve travmayı hatırlamaktan kaçınmaya çalışır. Tanı koymak için belirtiler bir aydan fazla bir dönem boyunca devam etmelidir aile ve iş gibi kişinin hayatının önemli alanlarını belirgin bir şekilde etkilemelidir.
Trafik ve uçak kazaları, deprem, sel gibi doğal afetler, ağır dayak, işkence altında kalmak, zorla ırzına geçilmek, çok olumsuz koşullarda yaşamak gibi herkes için ağır stres sayılacak durumlarda ortaya çıkan bir bozukluktur. Çoğu kez travmatik olaylardan birkaç saat, bir gün daha seyrek olarak da birkaç hafta, birkaç ay sonra ortaya çıkar.

BELİRTİLER

              Hasta aşırı telelaşlı ve kaygıdır. Normalde aldırış edilmeyecek uyaranlara karşı aşırı derecede duyarlıdır ve en küçük uyaranlarla irkilme tepkisi gösterir. Yerinde duramayacak kadar huzursuzluk belirtileri olabilir. Ellerde büyük titremeler görülebilinir.

               Duygulanımda bunaltı egemendir. Travmatik olan anımsandıkça, rüyalarda tekrar yaşandıkça hastanın sıkıntısı artar. Çok huzursuz ve tedirgin olur. Bunaltı çok uzun sürerse bazen depresyon gelişe bilir. Bu hastalarda sıklıkla kişiler arası ilişkilerde ilgi azalması ve duygusal uyuşukluk olur.

               Travmatik olaylarla ilgili anılar için bellek çok güçlenmiş fakat başka olaylara karşı ilgi ve dikkat azalmıştır. Hasta unutkanlıktan yakına bilir. Eğer kazada kafa travması da olmuşsa bellek ve yönelim bozukluğu görüle bilir. En tipik belirti olayı sık sık anımsanması ve her anımsanışta yeni baştan yaşanıyor gibi olmasıdır. Olayın yineleyici biçimde yaşanması düşlerde olur. Kişi travmatik olayı düşlerinde sıksık görür; korkuyla uyanır.

             Algılanma ileri derecede artmıştır; hafif uyaranlar şiddetle algılanır; irkilme tepkisi doğurur; dikkatin belli bir konumda tutulması güç olabilir. Yönelimde bozukluk yoktur. Çok ağır durumlarda şaşkınlık, zihin karışıklığı ve yönelim bozukluğu olabilir. 

Düşünce akımında genellikle belirgin bozukluk yoktur. Düşünce içeriğinde olayın yineleyici olarak anımsanması hastayı çok tedirgin eder. Hasta olmayı unutmak, düşünmemek ister; bunun için çabalar, fakat travmatik olayı anımsatan yada simgeleyen uyaranlarla belirtiler daha şiddetlenir. Bunların yanı sıra hastada suçlanma, çevreyi suçlamak, hipokondriyak uğraşlar, gelecek kaygıları bulunmaktadır.

                 Korku ve bunaltıya ilişkin bütün fizik ve fizyolojik belirtiler vardır. Organizma sürekli bir uyarılış içinde irkilmeye hazır durumdadır. Ayrıca, travmatik olay düşlerde sıksık yinelendiğinden uyku çok bozulur. Hatta bu düşleri görmemek için hasta bilinçli olarak uykusunu önlemeye çalışır.

Yararlanılan kaynaklar:
Ruh Sağ. Ve Bozuklukları  Prof.dr.Orhan öztürk  (H.Y.B)