Sosyal fobi: Sosyal ortamlarda ya da performans gösterilmesi beklenen durumlarda, bireyin, aşağılanmasına veya utanç duymasına neden olabilecek biçimde bir davranış göstereceğine ilişkin belirgin ve inatçı bir korku duymasıdır. Bu korku hemen ve sonuncunda oluşan kaçınma davranışları bireyin iş, sosyal ve özel yaşamını kısıtlamaktadır.
Toplum içinde otururken, konuşurken yada herhangi bir eylem yaparken kızarma, terleme, ellerin titremesi, kendini küçük düşürecek bir şey yapma korkusu olarak algılanır. Bu nedenle kişi topluluk içine girmekten kaçınır. Girmek zorunda kalınca bunaltının bütün öznel ve nesnel belirtileriyle rahatsız olur. Hasta bu korkunun ve belirtilerin topluluk içinde herkes tarafından fark edileceğinden de korkarak topluluğa girmekten çeşitli bahaneler bularak kaçınır. Ülkemizde tipik sosyal fobi türünde olmasa bile topluluğa girme, toplulukta konuşma, toplulukta özgürce davranabilme konularında çekingenlik oldukça sık görülen bir durumdur. Bunların büyük bir kısmı klinik düzeyde bir rahatsızlık olarak ele alınmaya bilir. Ama gerçekten yüzü kızaracak elleri titreyecek veya topluluk içinde yanlış bişe yapacak diye ileri derecede endişe ve kaygıya kapılan kişilerin hekime başvurmaları oldukça sık görülmektedir.
Sosyal fobi belirgin yetiyetiyitimine neden olan kronik bir hastalık olup, bazı bilişsel, davranışsal ve fizyolojik özellikler gösterir. Hastalığın fizyolojik belirtileri, diğer anksiyete bozukluklarının belirtilerine benzer. Ancak sosyal fobik bireyler bu belirtileri değişik biçimde tanımlamakta ve bazı belirtileri daha da kaygı verici bulmaktadır. Bu belirtilerin görülme sıklığı agorafobide de benzer bulunmuştur. Ancak, yüz kızarması sosyal fobide agorafobiye oranla daha sık görülmektedir bu, oran fobide %51, agorafobide %21 olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Buna karşın nefes almakta güçlük bayılma hissi, baş dönmesi, kulak çınlaması gibi belirtiler agorafobide sosyal fobiden daha sık görülmektedir. Sosyal fobinin en belirgin özelliği kaçınma davranışlarıdır çoğu hasta korktuğu sosyal ortamlarda uzak durmakta, ancak bu tür davranışlarının sonuçları, ortama girmekten daha kötü olarak değerlenildiğinde, birey yaşadığı yoğun anksiyeteye rağmen korktuğu ortama girmektedir. Sosyal fobik birey için en çok kaygı verici ortam ve aktiviteler şunlardır: Kalabalık önünde konuşmak, başkalarıyla birlikte yemek yiyip bir şeyler içmek başkalarının önünde yazı yazmak veya imza atmak, toplu taşıma araçlarıyla seyahat etmek, sırada beklemek, alışveriş yapmak, kalabalık önünde telefon açmak ve genel tuvaletleri kullanmak.
Sosyal anksiyete uzun yılar bir kişilik özelliği olarak düşünülmüştür. Günümüzde ise sosyal fobi ile çekingen kişilik bozukluğu arasındaki benzerlik ve farklılıklar giderek daha çok tartışılmaktadır.
Sosyal fobiklerin tipik davranış biçimleri şöyle özetlenebilir.
* Kişinin ilgi ve dikkatinin kendisi üzerine odaklanması
* Kişinin kendisi ile ilgili olumsuz değerlendirmeler yapması
* Kaçma ve kaçınma davranışları
* Normal işlevlerin kesintiye uğraması
* Sosyal beceri eksikliği
SOSYAL FOBİ’ nin Belirtileri
Fizyolojik Belirtiler
*Yüz kızarması
*Terleme
*Ağız kuruması
*Kalp çarpıntısı
*Nefes kesilmesi
*Nefes darlığı
*Titreme
Zihinsel Belirtiler
*Güçsüzüm.
*Yetersizim.
*Çirkinim.
*Beğenilmiyorum.
*Sevilmeye layık değilim.
*Mükemmel olmalıyım.
*Asla hata yapmamalıyım.
*Kaygılı olduğumu belli etmemeliyim.
*Çok rahat davranmalıyım.
*Kusursuz görünmeliyim.
*Kimseyi gücendirmemeliyim.
*Herkesin beğenisini kazanmalıyım.
Davranışsal Belirtiler
*Korkulan ortama girmeme
*Korkulan ortamı terk etme
*Göz temasından kaçınma
*İlgisiz şeyler düşünme
*Hayallere dalma
*Konuyu değiştirme
*Alkol kullanma
-sosyal fobiyle beraber görülen bozukluklar arasında en yaygın olanlar:
Yararlanılan kaynaklar:
Anksiyete bozukluklarında son gelişmeler 2005 (editör doç.dr.Nesrin Dilbaz )
Anksiyete bozuklukları( editör prof.dr. Raşit tükel )
Ruh sağ. Ve bozuklukları Prof.dr.Orhan öztürk
» YAŞAM KOÇLUĞU NEDİR
» TERAPİ NE DEMEKTİR?
» ACABA DEPRESYONDA MIYIM?
» TÜKENMİŞLİK SENDROMU
» MOTİVASYON VE BAŞARI
» SINAVDAN KORKUYORUM...
» MADDE BAĞIMLILIĞI
» DEMANS (BUNAMA)
» ŞİZOFRENİ
» NE YETİŞKİN NE ÇOCUK...ERGEN!
» EVLİLİK BU KADAR ZOR MU?
» TAKINTILARDAN KURTULAMIYORUM
» ALT ISLATMA-TUVALET KAÇIRMA
» İNTİHAR
» CİNSEL İSTEKSİZLİK
» CİNSEL İŞLEV BOZUKLUKLARI
» UYKU BOZUKLUKLARI
» EYVAH ANNE OLDUM!
» RETT SENDROMU
» ASPERGER SENDROMU
» OTİZM