Şizotipal Kişilik Bozukluğu
Bu kişilik bozukluğu şizofrenide kalıtım araştırmaları sırasında son yıllarda tanımlanmıştır.
Düşünce ve davranışlarında garip, olağan-dışı özellikler taşıyan, zor ilişki kuran, eksantrik kişilerdir. Garip büyüsel inanışlar (telepati, altıncı duyu sahibi olmak gibi).alınganlık, kuşkuculuk ve üstüne alınma fikirleri sık görülür. Zaman zaman belirgin olmayan algı yansılsamaları olabilir. Bazen konuşmaları ve hareketleri müphem, duruma uyumsuz ve acayiptir. Garip, değişik bir tip izlenimi bırakırlar. İlişkileri kısıtlı, anlaşılması güç kişilerdir. Tanıdık olmayan çevrelerde çabuk sıkılırlar ve uzaklaşmak isterler. Ağır stres altında geçici psikoz belirtileri gösterebilirler; fakat belirtiler şizofreni tanısı koymaya yetmez. Sınır kişilik bozukluğu ile ortak birçok özellikleri bulunur ve bazen ayırımı tanısı yapılamayabilir.
Tanı:
Şizotipal kişilik bozukluğu, DSM-IV tanı ölçütleri
A. Aşağıdakilerden en az dördünün olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, bilişsel veya algısal çarpıklıkların ve alışılmışın dışında davranışların yanı sıra yakın ilişkilerde rahatsızlık duyma ve yakın ilişkilere girebilme becerisinde yetersizlikle kendini gösteren, toplumsal ve kişilerarası yetersizliklerin olduğu sürekli bir örüntüdür.
- Referans fikirler.
- Davranışı etkileyen, kültürü ile uyumlu olmayan acayip inanışlar, büyüsel düşünceler.
- Olağandışı algısal yaşantılar, bedensel yanılsamalar.
- Acayip düşünüş ve konuşma biçimi.
- Kuşkuculuk ya da paranoid düşünce.
- Uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım.
- Acayip, kendine özgü davranış veya görünüm.
- Yakın arkadaş ve sırdaşların olmaması.
- Azalmayan aşırı toplumsal anksiyete, paranoid korkular.
B. Şizofreninin, psikotik özellikler gösteren bir duygudurum bozukluğunun veya başka bir psikotik bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
*Yararlanılan kaynaklar:
Ruh Sağ. Ve Bozuklukları Prof.dr.Orhan öztürk (H.Y.B)
Klinik Psikiyatri Kaplan & Sadock (Güneş Kitabevi 2005)