Histrionik Kişilik Bozukluğu
Birçok çevrede hâlâ histerik kişilik bozukluğu olarak adlandırılmaktadır.”Histerik Nevroz” bölümünde açıklandığı gibi, histeri terimi artık bırakılacaktır, bırakılmalıdır. Ayrıca eskiden beri histerik kişilik diye tanımlanan kişilik bozukluğu ile klasik histeride görülen konversiyon ve disosiyatif belirtiler arasında bir bağ gösterilmemiştir. Tersine toplumumuzda konversiyon ve disosiyatif bozukluk gösterenlerde çok farklı kişilik yapısının olduğu anlaşılmaktadır. Öyleyse, aşağıda tanımlanan kişilik bozukluğunda “histerik” teriminin kullanılması için artık hiçbir gerekçe yoktur.
Histrionik sözcüğü histerik sözcüğünden ayrı kök ve anlam taşımaktadır. Histrio Latince de aktör, oyuncu anlamına gelmektir.
Histrionik kişilik bozukluğu dikkati üzerine çekme isteği ve çabaları, olayları büyütmeye, dramatize etmeye, hatta yalan öyküler anlatmaya eğilim; abartılmış duygusal tepkiler ve beden, yüz hareketleri; çabuk etkilenme gibi özellikler bulunur. Gösterişli, çekici olmaya çalışırlar. Benmerkezcilik ve özsevicilik eğilimleri fazladır. Kimilerinde baştan çıkarıcı davranışlar dikkati çeker. Çabuk arkadaş olur, fakat çabuk reddedilmiş hissederler. Genel olarak yapaylık, oyunculuk, yüze yellik ilişkilere egemendir. Çoğunda temelde derin cinsel korkular kısıtlanışlar varsa da dış görünüşleri ile bunun tersi gibidirler.
Kişiler arası ilişkilerde saf, telkine yatkın bağımlıdırlar. Şefkat ve sevgi açlığı gösterirler; fakat olgun, dengeli ilişkiler kuramazlar
Daha çok kadınlarda görülür.
Tanı:
Histrionik kişilik bozukluğu, DSM-IV tanı ölçütleri
A. Aşağıdakilerden en az beşinin olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, aşırı duygusallık ve ilgilenilme arayışı gösteren sürekli bir örüntü.
1. İlgi odağı olmadığı durumlarda rahatsız olur.
2. Başkalarıyla iletişimi çoğu zaman uygunsuz bir şekilde cinsel yönden ayartıcı davranışlarla belirlidir.
3. Hızlı değişen ve yüzeysel kalan duygular sergiler.
4. İlgiyi çekmek için fiziksel görümünü kullanır.
5.Aşırı düzeyde başkalarını etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun bir konuşma biçimi vardır.
6. Gösteriş yapar, yapmacık davranır ve duygularını aşırı bir abartı ile gösterir.
7. Telkine yatkındır, kolay etkilenir.
8. İlişkilerin olduğundan daha yakın olması gerektiğini düşünür
*Yararlanılan kaynaklar:
Ruh Sağ. Ve Bozuklukları Prof.dr.Orhan öztürk (H.Y.B)
Klinik Psikiyatri Kaplan & Sadock (Güneş Kitabevi 2005)