TRİKOTİLOMANİ
Trikotilomani impuls kontrol bozuklukları içerisinde yer alan kronik saç koparma hastalığıdır. Obsesif kompulsif bozuklukla benzerliklerinden dolayı obsesif kompullsif spektrum bozukluklarından birisi olarak ta değerlendirilmiştir. Trikotilomaninin esas öğesi bir kişinin saçlarını kellik yapacak düzeyde koparmasıdır. Saçı koparmadan önce veya hasta koparmaya karşı direnme çabasını göstermekteyse bir gerilim yaşantılaşmaktadır. Davranış esnasında haz, doyum ve rahatlama oluşmalıdır. Bir bozukluk kabul edilebilmesi için saç koparma sosyal, mesleki veya hayatın diğer önemli işlev alanlarında klinik olarak anlamlı düzeyde sıkıntı veya bozulma yaratmalıdır. Başka bir psikiyatrik bozukluk(örn. Varsanı sebebiyle) veya dermatolojik veya başka bir tıbbi durumdan dolayı olmamalıdır.
Genellikle ergenlik döneminde başlar. Ergenlik döneminde kadınlarda erkeklerden 5–10 kat fazla görülürken daha sonra erken erişkinlikte kadın ve erkek arasında eşit oranda görülür.
Çocuklarda tırnak yeme, parmak emme, burun karıştırma, masturbasyon, okul sorunları ve kötü arkadaş ilişkileri eşlik eder.
Aile çalışmaları trikotilomani olgularının birinci derece akrabalarında saç koparma ve obsesif kompulsif bozukluk olarak artış saptamışlar.
Trikotilomaninin etyolojisi bilinmemektedir. psikoanalitik teoriler semptomu psikoseksüel gelişim sorunları ile ilişkili bulmuş kendinden nefret, kendini iğdişleştirme veya öz doyurumu temsil edici olarak yorumlamışlar.
Davranış teorileri saç koparmayı, parmak emme, burun karıştırma ve tırnak yeme gibi anksiyete azaltıcı olarak yorumlamışlardır.
Sariano ve arkadaşlarının çalışmasında öz güvenle saç koparmanın başladığı yaş veya saç kaybının şiddeti arasında bağlantı bulunamamıştır. Öz güvenle depresyon düzeyi, anksiyete düzeyi, beden memnuniyetsizliği (saç koparma dışı) ve saç koparmanın sıklığı ise bağlantılı bulunmuştur.
Ağız ile ilgili bazı davranışlar tipiktir. Kılı dudaklarına değdirmek, yanaklarına sürmek veya kılı ve kıl kökünü ısırmak tipik olarak görülebilir. Hastaların % 48 i ağız ile ilgili en az bir davranış tanımlamıştır. Ağız etrafına sürmek, yalamak veya yemek, kılın ucunu çiğnemek ve ısırarak koparmakta görülebilir. Trikofaji klinik olarak önemlidir ve trikobezoarlara yol açabilir.
Saç koparmak genellikle sakinlikli dönemlerde olur.(televizyon izlerken, okurken, telefonla konuşurken veya yatakta yatarken ). Genellikle geceleri ve hatta yatmadan önce daha kötüye gider. Saç koparma hemen hemen her zaman koparıcı yalnızken olur.
Trikotilomani ve obsesif kompulsif bozukluk benzerlikleri son zamanlarda çok dikkati çeken bir konudur. Nörofizyolojik anomaliler, ailevi durum, klomipramine yanıt benzer yönlerdir. Obsesif kompulsif bozuklu hastalardan farklı olarak nadiren obsesif düşünceler tanımlarlar ve sıklıkla kompulsiyonların bir sebebe bağlı olduğunu bildirmezler. Trikotilomani obsesif kompulsif bozukluktan biraz daha erken başlar ve kadınlarda daha fazla görülür. Trikotilomani saç kaybına yol açan dermotolojik hastalıklardan ayırt edilmelidir.
*KAYNAKLAR:
Dürtü Kontrol Bozuklukları (Tek Etiket Matbaası İstanbul 1998)