• Bu site bilgi ve paylaşım amacıyla hazırlanmıştır Tedavi amacına yönelik değildir. Sorununuz olduğunuzu düşündüğünüz anda ruh sağlığı alanında çalışan birine başvurmanızı öneririm.
  • PSİKOLOG ÜMİT ERTEM

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (BEHB)

 

        Bu rahatsızlığın temel belirtileri; dikkat eksikliği, aşırı haraketlilik ve ataklıktır. Bu durum genellikle ilk adımlarını atmalarıyla göze çarpar ve sürece bağlı olarak giderek artar özellikle okul döneminin başlamasıyla birlikte tam olarak şekillenir. Hareketler belli bir amaca yönelik oluşmaz genel anlamda tüm çaba anlamsızdır ve tüm davranış, hareketlilik sürekli olarak yinelenir.

        Belirgin olarak dikkat süresi çok kısıtlıdır, bunun sonucu olarak zeka performansları normal olduğu halde öğrenmede güçlük yaşanır ve bu çocuğun okul başarısına önemli derecede yansır

        İlişkileri kısa sürede kurarlar yalnız bu durumda çok kısa sürer çünkü sürdürmede başarısızlık yaşarlar.

        Dikkat eksikliği ile ilişkili olarak ailelerin en önde gelen şikâyeti, dikkat gerektiren ev ödevi gibi görevlere karşı isteksizlik, çocukların devamlı dikkat dağınıklığı nedeniyle ödevlerinin çok uzun sürmesi, eşyalarını kaybetmeleri, başladıkları işleri bitirememeleri, basit ve dikkatsizce hatalar yapmaları, dinlemiyor gibi görünmeleri ve bazen de düzensiz olmalarıdır.

        Dikkat sorunları her zaman görülmeyebilir. Çok yeni, ilgi çekici uyaranlarla karşılaşan çocuklarda dikkat sorunu belirgin değildir. Ancak, sıkıcı, çeldirici, yorucu, tekrarlayıcı ve motivasyonun düşük olduğu ortamlarda konsantrasyon sorunları genelde görülür. Aileler sıklıkla çocuklarının bilgisayar oynarken ya da televizyon seyrederken çok dikkatli olduklarını belirtmektedirler. Bu durum göz önüne alındığında, DEHB’ da dikkat 'eksikliği'nden çok dikkat 'uygunsuzluğu'  olduğu düşünülebilir.

 Dürtüsellik, fiziksel olarak tehlikeli aktivitelere girişme, sınıfta konuşma, sırasını beklememe diğerleri konuşurken veya oynarken sürekli araya girmeye çalışma gibi davranışları içerebilir. Bu dürtüsellik ayrıca arkadaşlarla, anne babayla ve öğretmenlerle tartışmalara, arkadaşlar tarafından red edilmeye ve zaman zaman da fiziksel kavgalara neden olabilir. DEHB gösteren çocuklar pekiştirenlerin yani ödüllerin geç gelmesine dayanamazlar ve dürtüsel davranışlarla kısa sürede gelecek ödülleri uzun sürede gelecek olanlara tercih ederler.
        Aşırı hareketlilik, aileler ve öğretmenler tarafından rahatlıkla gözlenebilir. DEHB olguları sıklıkla duygusal gidiş gelişler yaşarlar ve sıklıkla yaşadıkları karşıt olma-karşıt gelme bozukluğu nedeniyle bu çokçuklarda iletişim kurmak hem ailesi hem de arkadaşları için zor olabilir. Bu çocuklar genellikle iletişim sırasında çok fazla yanlış yorumlama sonucu nedeniyle yanlış tepkiler verirler.
        DEHB olan çocuklar genellikle diger insanların ihtiyaçlarına karşı duyarsız ve onları rahatsız edici kişiler olarak tanımlanırlar.

A- (1) ya da(2)

(1)- aşağıdaki dikkatsizlik belirtilerinden 6 ya da daha fazlasının gelişlimsel düzeyle uyumsuz bir şekilde 6 aydan uzun sürmesi:

* Sıklıklara, tetaylara dikkatini veremez yada okul ödevlerinde, işlerinde yada diğer aktivitelerde dikkatsizce hatalar yapar.
* Sıklıkla oyun yada görevlerde dikkati sürdürmekte zorlanır.
* Sıklıkla yönergeleri takip edemez ve okul ödevlerini, görevlerini bitiremez.( bu durum, yönergeleri anlamamak yada karşıt olma davranışı yüzünden değildir.)
* Sıklıkla dogrudan onunla konuşulduğunda dinlemiyormuş gibidir.
* Görev ve aktiviteli organize etmekte zorlanır.
* Sürekli zihinsel gayret sarf edilmesi gereken görevlerden sıklıkla kaçınır, bunları sevmez yada bunları yapmaya isteksizdir.( örneğin; okul yada ev ödevleri ).
* Görevler ve aktiviteler için gerekli olan araçları sıklıkla kayıp eder. (örneğin; oyuncaklar, ödevler, kalemler......vb.)
* Sıklıkla dış uyaranlar tarafından dikkati kolay dağılır.
* Sıklıkla günlük aktivitelerinde unutkandır.

(2)-aşağıdaki hiperaktivite / dürtüsellik belirtilerinden 6 yada daha fazlası gelişimsel düzeyde uyumsuz bir şekilde 6 aydan uzun sürmesi:

HİPERAKTİVİTE


* Sıklıkla kıpır kıpırdır.
* Sıklıkla oturmasının beklediği sınıf yada  diiğer ortamlarda oturduğu yerden kalkar.
* Uygun olmayan ortamlarda sıklıkla aşırı bir şekilde koşar yada tırmanır. (ergenler ve yetişkinlerde bu öznel bir rahatsızlık hisiyle sınırlı olabilir.
* Sıklıkla sesizce oyun oynamakta zorlanır.
* Sıklıkla hareket halindedir motor takmış gibidir.
* Sıklıkla çok konuşur.

DÜRTÜSELLİK

* Sıklıkla sorular tamamlanmadan yanıtını verir. 
* Sırasını beklemekte güçlük çeker.
*Sıklıla diğerlerini keser yada araya girer. (örneğin; konuşmalara ya da oyunlara dalar ).

B- işlev bozukluğuna yolaçan bazı dikkat eksikliği yada hiperaktivite/dürtüsellik belirtileri 7 yaşından önce başlamıştır.
C- iki yada daha fazla ortamda belirtilere bağlı işlev bozukluğu vardır.(örneğin; okulda ve evde ).
D- sosyal, akademik yada mesleki alanda işlev bozulmasının açık kanıtları vardır.
E- belirtiler sadece bir yaygın gelişimsel bozukluk, şizofreni yada diğer psikotik bozukluklar varlığında ortaya çıkmaz ve diger mental bozuklukla daha iyi açıklanmaz. (örneğin; duygu durumu bozukluğu, anksiyete bozukluğu, disosiyatif bozukluklar yada kişilik bozukluğu ).

 

 

 

 

Yararlanılan kaynaklar:
Ben hasta değilim Nobel tıp kitapevleri (editör: prof.dr. Aysel Ekşi )
Kaplan&sadock klinik psikiyatri
Ruh sağ. Ve bozuklukları Prof.dr.Orhan öztürk

 

ANASAYFA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  •  

Valid XHTML 1.1