Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Psikopatik, sosyopatik kişilik bozukluğu ile eş anlamlıdır. Birçok davranışları ile uzun süre toplumsal yasalara ters düşen, suç sayılan davranışlar gösteren kişiler bu tanı sınıfına girerler. Bunlar çocukluk çağında da yalancılık, hırsızlık, evden kaçma, kavgacılık davranışları göstermiş kişilerdir. Çocukluk çağında davranım bozukluğu anısı alan bu kişilere18 yaşından sonra anti sosyal kişilik bozukluğu tanısı konur. Yetişkin yaşta da süren anti sosyal davranışlar nedeniyle bu kişiler sık sık düşerler ve tutuklanırlar. Gördükleri cezalardan ve deneyimlerden ders almazlar.
Kavgacılık, sahtecilik, alkol ve başka psikoaktif maddelere düşkünlük, toplum içinde ve aile yaşamında çeşitli sorumsuz davranış örnekleri gösterirler. Sürekli ve tutarlı ilişki kuramazlar.Kurdukları ilişkilerde kısa sürede aldatıcı olurlar. Dürtülerini engelleyemezler. Denetimsiz, atak, saldırgan davranış gösterirler. Üstbenlik gelişmemiş gibidir; genellikle suçluluk duygusu duymazlar. Pişmanlıkları olsa bile yüzeysel ve geçicidir. Bir başka deyimle içten yargılama ve denetim zayıftır ya da yoktur. Dıştan gelen engel ve yargılara aldırmazlar; sanki dürtüsel doyum, haz ilkesi her şeyin üstündedir.
Zeki ve yetenekli olsalar bile uçarı tutumlar, dalgacılık, sorumsuzluk ve başka hevesler yüzünden bir işte uzun süre kalamazlar.
İnsanlar arası ilişkilerinde, başlangıçta girişken, canlı, ilgili ve bilgili görünebilirler; fakat bencil ve sorumsuz davranışlar yüzünden ilişkiler kısa sürede kopar. Kendilerini haklı çıkarmak için aşırı rasyonalizasyon yaparlar. Günlerce polisi peşinden koşturan ve gazetelerde popüler olan bir yan kesici, yakalandıktan sonra gazetecilere kendisinin toplumun bir eseri olduğunu, asıl toplumun yargılanması gerektiğini söylemişti.
Bu hızlı ve uçarı yaşam 30–35 yaşlarında duraklar; fakat bencillik ve sorumsuzluk sürer.
Ağır cinsel sapıklık gösterenlerin çoğunda anti sosyal kişilik bozukluğu vardır. Bunlar” Cinsel Uyum Bozuklukları” bölümünde özetlenmiştir. Kalıtım ve çevre etkenlerinin birlikte rol oynadığı anlaşılmaktadır. Biyolojik ana-babaları anti sosyal kişilik gösterenlerde ayrı aile ortamında yetişmiş olsalar bile, anti sosyal kişilik riski normal nüfusa göre5-10 kat yüksektir.anti sosyal kişilik bozukluğu bulunan bir ailede erkek çocuklarda anti sosyal kişilik ve psikoaktif madde bağımlılığı;kız çocuklarda ise somatizasyonbozukluğu riski yüksektir.
Tanı:
Antisosyal kişilik bozukluğu, DSM-IV tanı ölçütleri
A. Aşağıdakilerden en az üçünün olması ile belirli, 15 yaşından beri süregelen, başkalarının haklarını saymama, başkalarının haklarına saldırma örüntüsü.
- Tutuklanması için zemin hazırlayan tekrarlayıcı eylemlerde bulunma, yasalara ve toplumsal kurallara ayak uyduramama.
- Sürekli yalan söyleme, takma isim kullanma, kişisel çıkar ve zevki için başkalarını atlatma.
- Dürtüsellik ve gelecek için tasarılar yapamama.
- Yineleyen kavgalar veya saldırılarla belirli sinirlilik ve saldırganlık.
- Kendi ve başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık
- Bir işi sürekli götürememe, mali yükümlülüklerini yerine getirememe ile belirli sürekli sorumsuzluk.
- Başkalarına zarar verme, kötü davranma veya bir şey çalma durumuna karşı ilgisizlik veya bunlara kendine göre mantıklı açıklamalar getirme, vicdan azabı çekmeme.
B. Kişi en az 18 yaşındadır.
C. 15 yaşından önce başlayan davranım bozukluğunun kanıtları vardır.
D. Antisosyal davranış sadece şizofreni veya manik epizodun gidişi sırasında ortaya çıkmayabilir.
*Yararlanılan kaynaklar:
Ruh Sağ. Ve Bozuklukları Prof.dr.Orhan öztürk (H.Y.B)
Klinik Psikiyatri Kaplan & Sadock (Güneş Kitabevi 2005)